Afscheid

Als je geen afscheid kan nemen,…

Op de jaarwisseling moest ik afscheid nemen van een lieve en goede vriendin. Geen Corona op dat moment, wel een even monsterlijke ziekte, kanker. Haar laatste wens was een afscheid in intieme kring, met alleen familie, en haar urne in haar thuisomgeving. Natuurlijk moet je zo’n laatste wens respecteren. En voor alle duidelijkheid, ik respecteer die laatste wens met veel respect. Ik ben een grote voorstander van individuele vrijheid en zo’n laatste wens past daar helemaal bij.

In de periode die erop volgde kwam ik mezelf heel hard tegen. Ik slaagde er niet om te rouwen. 

De maand voordat mijn vriendin heen ging hadden we ook al afscheid moeten nemen van mijn nonkel. Hij was begin zeventig. De begrafenis viel op een dag dat ik niet vrij was. Ik hoopte de avond ervoor naar de avondmis te kunnen gaan, maar dat wordt blijkbaar steeds minder georganiseerd. Ik vond dat spijtig. Mijn nonkel was ‘nonke Bay’. Zo noemde ik hem als kind omdat ik de naam niet kon uitspreken, en bij het opgroeien bleef hij altijd mijn ‘nonke Bay’. En nu was hij er ineens niet meer. Gelukkig regelde mijn tante dat de familie toch nog afscheid van hem kon nemen in het funerarium. Het was een open kist. En ook al zag ‘nonke Bay’ er niet meer uit als de man die hij was geweest, het maakte dat ik, even stilstaande voor zijn kist, hem toch nog een bedankje kon toeknikken, en een afscheidswoordje kon prevelen in mijn hoofd. Dat laatste meer voor mijzelf dan voor hem. Ik zag mijn familie, ik deelde het verdriet, we gaven elkaar een knuffel en het voelde als een troostend dekentje met de blijdschap dat hij een graag geziene man was geweest.

Ik heb er eigenlijk nooit bij stilgestaan dat begrafenissen zo belangrijk zijn, zo helend. Ik heb in het verleden natuurlijk nog begrafenissen bijgewoond, ook bij mensen die me nauw aan het hart lagen. Maar als je dan op die begrafenis bent, dan ben je daar aanwezig, niet bewust van de helende kracht van dat moment. Vaak woon je een begrafenis ook bij uit respect voor de nabestaanden, waardoor het belang van de begrafenis voor jezelf al helemaal aan je voorbij gaat.

‘Het is pas als je het niet hebt, dat je het mist’, zeggen ze wel eens. En zo is het ook met afscheid nemen. Het besef van het te missen was ineens pijnlijk groot na het overlijden van mijn goede vriendin. Letterlijk. Ik besefte eerst niet wat er aan de hand was. Ik sliep slecht. Kreeg hoofdpijn, iets dat ik normaal nooit heb. Ik kon op een bepaald moment niet meer van plaats van rug- en heuppijn. Gedurende veertien dagen, deed ik al mijn coachgesprekken staande. Zitten was geen optie. De uitstralingen naar mijn been waren té pijnlijk als ik ging zitten.  

Gelukkig laat ik mij als coach en psychotherapeut zelf ook coachen. Als coach weet je toch hopelijk zelf wel wat je moet doen? Ik hoor het je al zeggen. En rationeel klopt dat ook. Alleen, om iemand te helpen, is er vaak afstand nodig. Afstand om te zien wat er speelt. Ik zat zo vast in mijn verdriet dat ik de omvang van het verdriet zelfs niet zag, laat staan dat ik het voelde. Ik rationaliseerde het. Tijdens supervisiemomenten kwam het steevast naar boven. Ineens, in een brok, als een zwaar stuk beton drukkend op mijn hart, en tegelijk een immense leegte, een zwart gat, niet te dichten. De brok in mijn keel was nog het minste, want dan wist ik dat het verdriet naar buiten wou.

Ik moest ermee aan de slag, ik moest een manier vinden om dat afscheid vorm te geven en de rouw op te starten. Het leek alsof er iets gevangen zat in mijn lichaam dat er niet uit kon. Ondanks het feit dat mijn neef mij als kind ‘Mira de huilmuil’ noemde, ben ik dat als volwassene totaal verleerd. Dat maakte dat mijn verdriet in mijn lijf vast kwam te zitten. Het zette zich vast in mijn lichaam en ik kreeg er bovengenoemde klachten van.

Tijdens een supervisie in de natuur kwam alles los. Tijdens die coaching deden we een stress release wandeling. Deze wandeling is opgedeeld in vier fasen en je gaat bewust kijken en focussen op wat je opmerkt. Automatisch kwam het verdriet naar boven. Vanuit die gevoelsstaat merk je dingen op in de natuur. Mijn aandacht werd getrokken door dood, verval en kaalheid. Maar tegelijkertijd ook door  kiemende plantjes, het felle groen van klimop en het gras. Ik zag dingen die er niet waren. Zoals een strohalm, die er van ver uitzag als een prachtige roze bloem, ze zag er een beetje uit als een tulp. Ze stond prachtig, rechtop midden in een plas. Er ging een enorme kracht van uit. Een kracht van troost, dankbaarheid, schoonheid en liefde. Alles waar Agnes voor stond. Het was zo een sterk beeld, dat ik het vandaag nog steeds helder voor de geest kan halen. Ook al was het in werkelijkheid een doodgewone strohalm. Het is wel die strohalm die mij betekenis geeft, troost. Het is mijn afscheidsbeeld geworden. Telkens als ik het nu moeilijk krijg, sluit ik mijn ogen en ga ik naar het beeld van de krachtige bloem met de roze gloed, die helemaal alleen, maar zo prachtig in het midden van de plas staat. Ik kan er niet bij, maar ze knikt naar mij en zegt dat het goed is. Ik kan weer verder.

Op het moment dat ik zo worstelde met dit afscheid, wist ik niet dat er nog zoveel mensen zouden volgen die letterlijk geen afscheid zouden kunnen en mogen nemen. Het is zo belangrijk om tijd te maken voor afscheid. Maar ook al kan het niet fysiek, ga op zoek naar een symbool, een ritueel, dat maakt dat het afscheid voor jou tastbaar wordt. Reëel. Dan kan het afscheid echt beginnen. Ik wens iedereen die in deze moeilijke tijden een dierbaar iemand verliest, heel veel sterkte.

De stress release wandeling die bij mij erg geholpen heeft, leg ik uit in een filmpje.
Misschien heb jij er ook baat bij: https://fulfilacademy.be/courses/wandelen-tegen-stress/

stress en burnout

6 tips om beter met je stress om te gaan

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Iedereen ervaart wel eens stress. Wanneer de emotionele druk echter te lang aanhoudt, kan stress een chronische vorm aannemen. Dit leidt tot een verhoogde productie van de stresshormonen, hetgeen leidt tot mentale en fysische problemen.

Naar aanleiding van “Werelddag tegen kanker” op 4 februari, sta ik stil bij het fenomeen stress en de impact ervan op je lichaam. Zeker als kankerpatiënt leef je onder constante emotionele druk. Die emotionele druk zorgt ervoor dat je extra veel stresshormonen aanmaakt. Er is volgens onderzoeken een link tussen stresshormonen en de groei van kankercellen. (Impact of stress on cancer metasis) Bovendien zijn er tal van andere negatieve gevolgen die chronische stress met zich meebrengt. Het verzwakt het immuunsysteem, je krijgt op termijn last van hart en vaatziektes. Je spijsverteringsstelsel ligt overhoop, hyperventilatie, burn-out en depressie zijn er slechts enkele.

Reden te meer om chronische stress aan te pakken. 

Lees onze 6 tips om je chronische stress te verminderen. 

    1. Ademhaling met biofeedback
    2. Sociale contacten versterken
    3. Beweging gevolgd door rust
    4. Voeding
    5. Slaap
    6. Yoga, meditatie en mindfulness

1. Ademhaling en biofeedback

hartcoherentie

We weten inmiddels dat ademhaling een rustgevend effect heeft. Maar nog niet zo lang geleden is er effectief bewijs gevonden waarom dit zo is. Door middel van biofeedback, dit is een toestel dat je feedback geeft over verschillende lichaamsfuncties als hartslag en hartritmevariatie, kan je je ademhaling synchroniseren met het stijgen en dalen van je hartslag. Op deze manier krijg je een coherent autonoom zenuwstelsel dat een signaal geeft aan je hersenen dat alles ok is. De productie van je stresshormonen daalt en je lichaam maakt herstelhormonen aan. Je lichaam komt tot rust. Er zijn tal van opleidingen op de markt waarvan hartcoherentie in Vlaanderen de meest bekende is.

2. Sociale contacten versterken

groep mensen

 De link tussen sociaal contact en stress is minder evident. Toch wijzen verschillende onderzoeken uit dat sociaal contact een grote impact heeft op je gezondheid. Het hebben van een vertrouwenspersoon waar je openhartig mee kan praten draagt bij tot een langer en gelukkiger leven. Een tweede aspect is het feit dat de mens evolutionair gezien een groepsdier is. Het lichaam ervaart daarom uitsluiting of eenzaamheid als pijn. Ook dit verhoogt de stress. Het gevoel deel uit te maken van een groep, een sportvereniging, een boekenclub, een team verhoogt de samenhorigheid en verbondenheid en verlaagt jouw stressniveau.

3. Beweging en rust

wandelen

In vele publicaties spreekt men over rust of over beweging maar nooit over rust en beweging samen. Nochtans is het bewezen dat een lichte activiteit, waarbij kortstondig het stresslevel verhoogt wordt, gevolgd door een periode van rust, de immuniteit doet stijgen. M.a.w. een inspanning die gevolgd wordt door een herstelmoment en rust is goed voor je lichaam. Je gaat even uit je comfortzone om daarna tijdens de periode van rust te herstellen en meer nog, te versterken! Je lichamelijke en mentale veerkracht zal letterlijk groeien.

4. Voeding

eten

Onze voeding bestaat uit 3 basisonderdelen: eiwitten, vetten en koolhydraten. Heel wat diëten leggen beperkingen op in één van deze 3 onderdelen. In specifieke gevallen, zoals bij diabetes kan dit noodzakelijk zijn, maar voor de meerderheid van de bevolking is er geen enkele reden om deze beperkingen op te leggen. De kunst bestaat erin om een gezonde balans te vinden. Eén van de basisregels om tot die balans te komen is om zoveel mogelijk onbewerkt voedsel te gebruiken. En je niet te laten verleiden tot het kopen van zogenaamde ultra bewerkte maaltijden. Deze maaltijden bevatten meestal veel suiker, zout en goedkope en ongezonde vetten.
Pas de 80-procent regel toe: stop met eten wanneer je voor 80% verzadigd bent. In Okinawa waar de meeste 100 jarigen wonen noemen ze dit Hara Hach Bu.

5. Slaap

slaap

 Je hebt afhankelijk van persoon tot persoon, tussen 7 en 9 uur slaap nodig. Heb je 8 uur slaap nodig dan moet je eigenlijk een half uurtje langer in je bed blijven liggen dan de strikte 8 uur. Slaaptekort is een stressor. Een chronisch te kort aan slaap heeft dezelfde gevolgen als elke andere vorm van chronische stress. Bovendien leidt ook je immuunsysteem onder slaaptekort. Laat de IPad, tv, smartphone weg uit de slaapkamer. Deze devices produceren licht dat nefast is voor de slaap. En ook het gebruik ervan wekt stoffen op die je uit je slaap houden. Een donkere kamer is zowieso beter om in te slapen dan een kamer waar licht aanwezig is. Voor een goede slaaphygiëne beperk je ook best koffie, alcohol en zware maaltijden voor het slapengaan. Probeer een vaste routine te ontwikkelen. Ga telkens slapen op hetzelfde tijdstip, zelfs in het weekend. Dit vermindert je slaapproblemen. Last but not least, zorg altijd voor een frisse, goed verluchte en niet te warme slaapkamer.

6. Yoga, meditatie en mindfulness

yoga

Al eeuwenlang doen mensen aan yoga en meditatie.
Meditatie en mindfulness richten zich meer op het niet fysieke aspect. Het leert je focussen en je leert je aandacht te beperken tot één punt of één gedachte. Dit brengt je brein en je lichaam in rust. Het bevordert je vermogen om beter te focussen op één taak.
Yoga koppelt je lichaam via lichaamsbeweging aan je geest. Het maakt een connectie tussen beide door je ademhaling en gedachten te linken met de bewegingen. Bovendien bevordert het je flexibiliteit en stabiliteit. En als dat nog niet genoeg is, je lichaam wordt er ook krachtiger van, hetgeen je bespaart van tal van lichamelijke problemen. 

ook jij hebt een switchknop

Ook jij hebt een switchknop!

Ook jij hebt een switchknop! 

Heel wat mensen geven aan dat ze stress van het werk mee naar huis nemen. En ook het  omgekeerde is ongetwijfeld het geval. Werk en privé, er is een onmiskenbare wisselwerking. Kreeg jij ook ingelepeld dat je de knop moet omdraaien? Geen privé op je werk, en geen werk in je privé? Ik alleszins wel. En ik zie vandaag nog heel veel mensen zich krampachtig vasthouden aan dit principe. De meeste mensen slagen er echter niet in om werk versus privé zo strikt te scheiden. En eerlijk? Het is ook niet meer van deze tijd. Gedeelde werkplekken, thuiswerken en glijdende uren maken dat werk- en privétijd lustig door elkaar lopen en helemaal verweven zijn. En dat is best ok. Dat wil echter niet zeggen dat we de stress die we oplopen tijdens de dag, of dat nu privé- of werkgerelateerd is, met ons moeten meeslepen. Daar is een switchknop toch wel heel handig, denk je niet?

Wij gingen op zoek naar enkele tips om de knop te vinden die je helpt om de stress even op hold te zetten als je overschakelt naar een nieuwe activiteit.

#tip 1 | Plan een mini-overgang in als je van rol wil veranderen.

Als ik thuis aan het werk ben (dat is heel vaak dus), dan kan ik heel erg ‘in’ mijn werk zitten. Als ik dan een blok van twee uur voorzie waarin ik wil eten met mijn familie, en waarin ik aandacht wil geven aan mijn man en kinderen, dan wil ik dat bewust doen. Zij hebben er geen boodschap aan als ik in mijn stress blijf hangen en mentaal allesbehalve aanwezig te zijn.  Neen, ik wil dan toch echt even uit de werkmodus en in mijn mama/partner-rol kruipen.

En dat geldt ook omgekeerd. Mijn coachee van die avond heeft ook geen boodschap aan mijn opgelopen stress door een meningsverschil tussen mijn zoon en mezelf. Ook daar maak ik opnieuw een bewuste switch, van de thuis naar de werkmodus.

Ik weet het, het klinkt makkelijker dan het is. En toch ook weer niet. Het heeft alles te maken met bewust zijn. Je kan je brein echt wel resetten. Wat bij mij helpt is om echt heel bewust te veranderen van rol. Dat wil zeggen dat ik even tijd maak. Ik doe even iets actief.
Ik werk beneden en ik zou gewoon de trap op naar boven kunnen gaan. Ik doe dat bewust niet. Ik loop langs de achterdeur naar buiten en ik ga langs de voorkant van het huis weer naar binnen. Soms maak ik klein ommetje, en als ik weet dat de knop een extra rukje nodig heeft doe ik ook nog een ademhalingsoefening. Daarbij zeg ik tegen mezelf: ‘Dag werk, ik ben nu op weg naar huis, en kom straks terug. Ik ben nu even niet bereikbaar en ik wil er zijn voor mijn gezin en voor mezelf.’ Dit werkt voor mij. Doe ik dit altijd? Ik maak altijd het ommetje. De rest hangt ervan af in welke mate het nodig is.

Ga de volgende dagen eens op zoek wat voor jou werkt. Wij geven je alvast enkele suggesties:

  • Zet je lievelingsdeuntje op,
  • Maak een wandeling,
  • Breng je gedachten bewust tot rust en doe een mindfulness oefening,
  • Tel van 60 naar nul en tik daarbij afwisselend met je linkerhand op je rechterarm en omgekeerd,
  • Doe een ademhalingsoefening,
  • Spring 3 min touwtje,
  • Herhaal gedurende 3 minuten een mantra,
  • Kies een foto die je in de andere mindset brengt, en kijk hier gedurende enkele minuten bewust naar terwijl je langzaam in en uitademt.

Wat je ook kiest, het zijn deze bewuste mini-overgangen die je in staat stellen je mindset van de ene rol naar de andere te brengen.

#tip 2 | Neem deel aan onze digital balance Challenge

De voorbije zeven weken gaven we elke week een kleine tip die helpt om te deconnecteren van digitale prikkels en te connecteren met sociale verbinding in levende lijve.

Een voor een zijn het eenvoudige tips. Zo eenvoudig, dat ze op het eerste zicht wel wat onbenullig kunnen lijken. En toch zijn ze het niet. Integendeel, je zal versteld staan hoeveel moeite het je zal kosten om ze daadwerkelijk toe te passen. En je zal nog meer versteld staan welke weldaad ze veroorzaken als je ze toepast. Het zijn gewoontes die ervoor zorgen dat we niet meer bewust schakelen van de ene rol naar de andere. Alles vloeit in elkaar over, zonder dat we er erg in hebben en dat zorgt uiteindelijk voor overbelasting. Het zijn sluipende energievreters. Doorbreek deze patronen!

 

Zoals bijvoorbeeld Valerie. Zij heeft nog maar de deur van het kantoor achter zich dichtgetrokken, of ze heeft haar smartphone al in de hand om naar huis te bellen. Met de gsm tussen oor en schouder, zoekt ze in haar handtas naar haar sleutels. Ze foetert omdat ze deze niet direct vindt en omdat dochterlief nog niet heeft opgenomen. Ze pauzeert even, en belt opnieuw, nog steeds met de gsm tussen oor en schouder doet ze de auto open en stapt ze in. Elke dag opnieuw belt ze na het werk steevast naar huis om te checken of haar dochter al aan haar huiswerk begonnen is, of manlief eraan gedacht heeft om kip mee te brengen of de hond al uitgelaten is, of de poetsvrouw de strijkmand niet vergeten is, … Dan belt ze ook nog vlug naar haar collega over die taak die morgen echt wel af moet zijn. Tegen dat Valerie thuis is, is ze meestal zo opgejaagd dat er niet veel nodig is om de boel te laten ontploffen. Herkenbaar?

 

Sinds Valerie onze tip toepast, en haar gsm op vliegtuigmodus zet tijdens de autorit naar huis zodat ze gewoon op de weg kan focussen is ze veel meer relaxed als ze thuiskomt. Soms is de hond nog niet uitgelaten, en soms heeft dochterlief haar huiswerk nog niet af. Maar dat was ook het geval toen Valerie wel nog naar huis belde. Alleen kan ze nu meer relaxed reageren en heeft ze alvast even tijd voor zichzelf genomen gedurende het ritje naar huis om bewust van rol te veranderen.

 

#tip 3 | Praat over je werkstress met iemand buiten je gezin en praat over privéstress met iemand buiten je werk.

 Je werkfrustraties uiten bij je familie leidt vaak tot nog meer frustraties. Zij kennen je werksituatie en de context niet en vaak hebben ze de neiging om je te sussen, of om je een advies te geven waarvan je ogen helemaal gaan draaien. ‘Niemand begrijpt me’, denk je dan. Maar het is wel veel gevraagd van je familie om zich in te leven in een situatie die voor hen geheel vreemd is. Zoek een collega bij wie je terecht kan, of een vriend(in) die in een gelijkaardige situatie zit. Zeg ook dat je gewoon even nood hebt om te ventileren en dat je geen oplossingen van elkaar verwacht.

Hetzelfde geldt als je praat over stress die je privé oploopt. Niet iedereen op je werk is bereid om jouw klankbord te zijn. Zoek een vriend(in) met wie je goed kan praten over wat je dwars zit. Zorg dat het iemand is die je vertrouwt en  spreek met elkaar af dat je bij elkaar terecht kan als het nodig is.

Conclusie:

Ook jij hebt een switchknop! Ga ernaar op zoek. Wie zoekt, die vindt!

Na onze digitale challenge lanceren we binnenkort een vierdelig webinar over work-in-life fulness. Blijf ons volgen en geniet van meer balans in je leven en je werk.

Wil je intussen al aan de slag met een van onze fulfillers tijdens een coaching, een loopbaancoaching of een workshop rond stressoptimalisatie of een opleiding omgaan met werkstress in jouw organisatie.

Contacteer ons of zoek een coach in jouw buurt.