Afscheid

Als je geen afscheid kan nemen,…

Op de jaarwisseling moest ik afscheid nemen van een lieve en goede vriendin. Geen Corona op dat moment, wel een even monsterlijke ziekte, kanker. Haar laatste wens was een afscheid in intieme kring, met alleen familie, en haar urne in haar thuisomgeving. Natuurlijk moet je zo’n laatste wens respecteren. En voor alle duidelijkheid, ik respecteer die laatste wens met veel respect. Ik ben een grote voorstander van individuele vrijheid en zo’n laatste wens past daar helemaal bij.

In de periode die erop volgde kwam ik mezelf heel hard tegen. Ik slaagde er niet om te rouwen. 

De maand voordat mijn vriendin heen ging hadden we ook al afscheid moeten nemen van mijn nonkel. Hij was begin zeventig. De begrafenis viel op een dag dat ik niet vrij was. Ik hoopte de avond ervoor naar de avondmis te kunnen gaan, maar dat wordt blijkbaar steeds minder georganiseerd. Ik vond dat spijtig. Mijn nonkel was ‘nonke Bay’. Zo noemde ik hem als kind omdat ik de naam niet kon uitspreken, en bij het opgroeien bleef hij altijd mijn ‘nonke Bay’. En nu was hij er ineens niet meer. Gelukkig regelde mijn tante dat de familie toch nog afscheid van hem kon nemen in het funerarium. Het was een open kist. En ook al zag ‘nonke Bay’ er niet meer uit als de man die hij was geweest, het maakte dat ik, even stilstaande voor zijn kist, hem toch nog een bedankje kon toeknikken, en een afscheidswoordje kon prevelen in mijn hoofd. Dat laatste meer voor mijzelf dan voor hem. Ik zag mijn familie, ik deelde het verdriet, we gaven elkaar een knuffel en het voelde als een troostend dekentje met de blijdschap dat hij een graag geziene man was geweest.

Ik heb er eigenlijk nooit bij stilgestaan dat begrafenissen zo belangrijk zijn, zo helend. Ik heb in het verleden natuurlijk nog begrafenissen bijgewoond, ook bij mensen die me nauw aan het hart lagen. Maar als je dan op die begrafenis bent, dan ben je daar aanwezig, niet bewust van de helende kracht van dat moment. Vaak woon je een begrafenis ook bij uit respect voor de nabestaanden, waardoor het belang van de begrafenis voor jezelf al helemaal aan je voorbij gaat.

‘Het is pas als je het niet hebt, dat je het mist’, zeggen ze wel eens. En zo is het ook met afscheid nemen. Het besef van het te missen was ineens pijnlijk groot na het overlijden van mijn goede vriendin. Letterlijk. Ik besefte eerst niet wat er aan de hand was. Ik sliep slecht. Kreeg hoofdpijn, iets dat ik normaal nooit heb. Ik kon op een bepaald moment niet meer van plaats van rug- en heuppijn. Gedurende veertien dagen, deed ik al mijn coachgesprekken staande. Zitten was geen optie. De uitstralingen naar mijn been waren té pijnlijk als ik ging zitten.  

Gelukkig laat ik mij als coach en psychotherapeut zelf ook coachen. Als coach weet je toch hopelijk zelf wel wat je moet doen? Ik hoor het je al zeggen. En rationeel klopt dat ook. Alleen, om iemand te helpen, is er vaak afstand nodig. Afstand om te zien wat er speelt. Ik zat zo vast in mijn verdriet dat ik de omvang van het verdriet zelfs niet zag, laat staan dat ik het voelde. Ik rationaliseerde het. Tijdens supervisiemomenten kwam het steevast naar boven. Ineens, in een brok, als een zwaar stuk beton drukkend op mijn hart, en tegelijk een immense leegte, een zwart gat, niet te dichten. De brok in mijn keel was nog het minste, want dan wist ik dat het verdriet naar buiten wou.

Ik moest ermee aan de slag, ik moest een manier vinden om dat afscheid vorm te geven en de rouw op te starten. Het leek alsof er iets gevangen zat in mijn lichaam dat er niet uit kon. Ondanks het feit dat mijn neef mij als kind ‘Mira de huilmuil’ noemde, ben ik dat als volwassene totaal verleerd. Dat maakte dat mijn verdriet in mijn lijf vast kwam te zitten. Het zette zich vast in mijn lichaam en ik kreeg er bovengenoemde klachten van.

Tijdens een supervisie in de natuur kwam alles los. Tijdens die coaching deden we een stress release wandeling. Deze wandeling is opgedeeld in vier fasen en je gaat bewust kijken en focussen op wat je opmerkt. Automatisch kwam het verdriet naar boven. Vanuit die gevoelsstaat merk je dingen op in de natuur. Mijn aandacht werd getrokken door dood, verval en kaalheid. Maar tegelijkertijd ook door  kiemende plantjes, het felle groen van klimop en het gras. Ik zag dingen die er niet waren. Zoals een strohalm, die er van ver uitzag als een prachtige roze bloem, ze zag er een beetje uit als een tulp. Ze stond prachtig, rechtop midden in een plas. Er ging een enorme kracht van uit. Een kracht van troost, dankbaarheid, schoonheid en liefde. Alles waar Agnes voor stond. Het was zo een sterk beeld, dat ik het vandaag nog steeds helder voor de geest kan halen. Ook al was het in werkelijkheid een doodgewone strohalm. Het is wel die strohalm die mij betekenis geeft, troost. Het is mijn afscheidsbeeld geworden. Telkens als ik het nu moeilijk krijg, sluit ik mijn ogen en ga ik naar het beeld van de krachtige bloem met de roze gloed, die helemaal alleen, maar zo prachtig in het midden van de plas staat. Ik kan er niet bij, maar ze knikt naar mij en zegt dat het goed is. Ik kan weer verder.

Op het moment dat ik zo worstelde met dit afscheid, wist ik niet dat er nog zoveel mensen zouden volgen die letterlijk geen afscheid zouden kunnen en mogen nemen. Het is zo belangrijk om tijd te maken voor afscheid. Maar ook al kan het niet fysiek, ga op zoek naar een symbool, een ritueel, dat maakt dat het afscheid voor jou tastbaar wordt. Reëel. Dan kan het afscheid echt beginnen. Ik wens iedereen die in deze moeilijke tijden een dierbaar iemand verliest, heel veel sterkte.

De stress release wandeling die bij mij erg geholpen heeft, leg ik uit in een filmpje.
Misschien heb jij er ook baat bij: https://fulfilacademy.be/courses/wandelen-tegen-stress/

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *