Heksenjacht in Loopbaanland — een sprookje in mistige tijden

Let op: dit stuk bevat sporen van satire, magie en bezweringen. De bezemsteel is symbolisch — de bezorgdheid reëel.

Sinds maart is minister Zuhal Demir op heksenjacht. En ik geef toe: die rol staat haar. Het lange prachtige donkere haar is er. De scherpe tong, de kordate blik, de vaste hand op de bezemsteel. We zien haar hoog boven Vlaanderen zweven, in wijde bochten over de erkende loopbaancentra heen. Vastbesloten om de kwaal te vinden die, in haar en onze ogen, de hele sector in zijn greep houdt.

Wat ze zoekt? Dat blijft voorlopig onduidelijk. Misschien is dat net het opzet. Mist is nu eenmaal het ideale werkmiddel voor wie met toverspreuken werkt. En dus daalt er sindsdien een nevel neer van vage verdenkingen: charlatans! Fraude! Misbruik! Zwarte magie van de ergste soort!

Omdat zelfs de sterkste toverspreuk uiteindelijk houvast nodig heeft in de realiteit, besloot ze de financiële inspectie eropuit te sturen. Niet naar alle centra natuurlijk — heksenjacht vergt selectiviteit. Dus werden de tien grootste gekozen. Tien op meer dan 250.

De hoop: dat er minstens één zou door de mand vallen. Eén centrum dat de vermoedens zou bevestigen, zodat ze de andere 240 prompt kon meepakken in een publieke louteringsvlam. Maar de realiteit bleek taaier dan het script. En dus klonk het deze ochtend in De Tijd:

“Ik heb de inspectie erop afgestuurd, maar de loopbaancentra houden hun centen afgedekt.”

Afgedekt? In een land waar zelfs het plaatselijk turncomité zich moet verantwoorden bij de fiscus? In een sector waar vennootschappen wettelijk verplicht zijn tot transparante dubbele boekhouding? Waar eenmanszaken hun belastingaangifte onderbouwen tot op de laatste paperclip? Wat bedoelt de minister dan precies?

Als loopbaancoach, maar vooral als belastingbetaler, vroeg ik me af: leven wij dan toch in Toverland? Heeft de inspectie geen toegang tot de boekhoudsoftware, bankrekeningen, kwartaalrapporten, btw-aangiftes en sociale bijdragen? En als dat zo is: waar betalen wij die inspectie dan eigenlijk voor?

Het wordt nog vreemder. Want van de 254 erkende loopbaancentra zijn er 59 eenmanszaken. De rest zijn vennootschappen. Allemaal vallen ze onder de controle van de Vlaamse overheid, de VDAB, de fiscus, de Kruispuntbank, en ga zo maar door. Transparantie is eerder regel dan uitzondering. En fraude — als die al voorkomt — is net zo goed op te sporen zonder mist.

Maar nee, de jacht gaat voort. Nochtans begrijpen wij dat er bespaard moet worden. Echt waar! Vanuit de sector werden voorstellen afgevuurd — met kwaliteitsverhoging, transparantie en kostenefficiëntie als uitgangspunt — maar een of andere bezwering liet ze afketsen. Misschien omdat ze te concreet waren? Niet magisch genoeg? Te weinig brandbaar materiaal voor een echte heksenstapel?

En dus blijven wij, als sector, een beetje verweesd achter. Niet veroordeeld, niet vervolgd, maar wel publiekelijk verdacht gemaakt. Alsof we met één voet al aan de schandpaal hangen, wachtend op de fakkel. En dat is het tragische aan dit sprookje: het verliest zijn onschuld, maar houdt zijn bezwering.

Mag ik daarom vragen, mevrouw Demir: als u dan toch die bezemsteel weer van stal haalt — richt hem dan liever op heldere hervormingen, eerlijke communicatie, transparantie en beleidskeuzes die gebaseerd zijn op feiten. Dat zou pas echt magie zijn.

Tot die tijd: wij blijven klaarstaan. Niet met hooivorken, maar met open blik – misschien een beetje naïef zelfs. En wie weet — als u ooit besluit uw toverstok even neer te leggen — dan kunnen we schouder aan schouder werken aan een sector die meer dan ooit nodig is: die van hoop, perspectief, dialoog en, jawel, loopbaanbegeleiding.