Een persoonlijk relaas van verandering, uitdaging en volharding

Als psychotherapeut met bijna 10 jaar ervaring heb ik de turbulente evolutie van ons vakgebied in België van dichtbij meegemaakt. Wat begon als een persoonlijke zoektocht naar zingeving en professionele vervulling, is uitgemond in een voortdurende strijd voor erkenning en het recht om mijn expertise te blijven inzetten. De wetswijziging van 2016, die bedoeld was om duidelijkheid te scheppen, heeft in werkelijkheid geleid tot een aanhoudende periode van onzekerheid en uitdagingen, vooral voor psychotherapeuten met verworven rechten zoals ikzelf.

Een radicale ommezwaai: Van bankier naar psychotherapeut

Na 15 waardevolle jaren bij KBC besloot ik een decennium geleden het roer radicaal om te gooien. Deze beslissing was niet lichtvaardig genomen. Hoewel ik mijn werk bij KBC waardeerde en er veel had geleerd, voelde ik me vaak de vreemde eend in de bijt. Ik had het gevoel dat ik niet mijn volledige potentieel aansprak. Ik was ervan overtuigd dat ik beter zou gedijen in een zelfstandige statuut. Dit laatste vooral vanuit de overtuiging dat ik veel meer kan betekenen voor mensen als ik hen begeleiden zonder beperkende kaders die een werkgever oplegt.

Een levensbedreigende ervaring – een longembolie – fungeerde als katalysator voor mijn besluit. Geconfronteerd met mijn eigen sterfelijkheid, realiseerde ik me dat het tijd was om mijn langgekoesterde droom om psychotherapeut te worden na te jagen. Het was nu of nooit.

Ik nam ontslag, ging weer studeren en startte mijn praktijk als zelfstandig coach en trainer. Stap voor stap bouwde ik dit uit tot een groepspraktijk, loopbaancentrum en opleidingscentrum. Het was een sprong in het diepe, maar ik voelde dat ik eindelijk mijn roeping volgde.

Investeren in een nieuwe toekomst

Mijn weg naar de psychotherapie was intensief en kostte aanzienlijke investeringen, zowel in tijd als in geld:

1. Een bacheloropleiding gezinswetenschappen

1. Een vierjarig postgraduaat psychotherapie

1. Een tweejarig postgraduaat contextuele gedragstherapie

1. Verschillende coachopleidingen en specialisatieopleidingen

In totaal investeerde ik ongeveer €15.000 in mijn omscholing. Het was een forse som, maar ik zag het als een investering in mijn toekomst en in de kwaliteit van zorg die ik zou kunnen bieden.

De wetswijziging van 2016: Een poging tot regulering

In 2016 werd de Wet op de Geestelijke Gezondheidszorgberoepen gewijzigd. Deze wijziging kwam na jaren van debat en was een poging om de sector te professionaliseren en de kwaliteit van zorg te waarborgen. De kernpunten waren:

1. Psychotherapie werd gedefinieerd als een behandelingsvorm binnen de gezondheidszorg.

1. De uitoefening werd voorbehouden aan artsen, klinisch psychologen en klinisch orthopedagogen met een aanvullende opleiding in psychotherapie.

1. Er werden overgangsmaatregelen voorzien voor bestaande psychotherapeuten.

Op het eerste gezicht leek dit een stap in de goede richting. Eindelijk zou er duidelijkheid komen over de status van psychotherapie en de kwalificaties die nodig waren om het te beoefenen.

De realiteit: Een nieuw hoofdstuk van onzekerheid

Nu, jaren later, is de beloofde duidelijkheid nog steeds niet gerealiseerd. Veel psychotherapeuten met verworven rechten, waaronder ikzelf, bevinden zich in een soort professioneel limbo. De uitdagingen zijn talrijk:

1. Onduidelijke status: Als psychotherapeut met verworven rechten is mijn positie nog steeds niet helder gedefinieerd. We opereren in een grijze zone, wat onzekerheid schept over onze rechten en plichten.

1. Beperkte erkenning: Ondanks jarenlange ervaring en opleiding wordt onze expertise niet volledig erkend binnen het nieuwe systeem. Het voelt alsof we opnieuw moeten bewijzen wat we al jaren in de praktijk doen.

1. Beperkte toegang tot specialisatieopleidingen: We hebben geen recht meer om in te stromen in veel specialisatieopleidingen. Dit beperkt onze mogelijkheden om ons verder te ontwikkelen in specifieke therapeutische benaderingen of doelgroepen.

1. Noodzaak tot volledige heropleiding: Om toch toegang te krijgen tot deze specialisaties, ben ik nu bijna verplicht om de volledige master klinische psychologie te volgen. Dit betekent een enorme investering in tijd en geld, bovenop wat ik al heb geïnvesteerd.

1. Mogelijk extra stagejaar: Er zijn plannen voor een extra stagejaar na de masteropleiding. Voor ervaren therapeuten voelt dit als een onnodige herhaling van vaardigheden die we al jaren in de praktijk toepassen.

Mijn keuze: Doorstuderen ondanks obstakels

Ondanks deze uitdagingen heb ik ervoor gekozen om door te gaan met mijn professionele ontwikkeling. Ik volg momenteel een master in klinische psychologie, wat een extra investering betekent van €1000 per jaar.

Deze keuze was niet gemakkelijk. Het betekent dat ik, naast mijn werk als zelfstandige en mijn rol als lector aan de Hogeschool PXL (één dag per week), ook nog eens student ben. Het is een zware belasting, maar ik zie het als een noodzakelijke stap om mijn praktijk te kunnen voortzetten en mijn patiënten de best mogelijke zorg te blijven bieden.

De bredere impact op de geestelijke gezondheidszorg

De huidige situatie heeft niet alleen gevolgen voor individuele therapeuten, maar ook voor de geestelijke gezondheidszorg in het algemeen:

1. Groeiende wachtlijsten: Terwijl de vraag naar psychologische hulp toeneemt, dreigt het aanbod van gekwalificeerde therapeuten af te nemen. Ervaren therapeuten die besluiten het veld te verlaten vanwege de onzekere situatie, worden niet snel genoeg vervangen.

1. Verlies van expertise: Jaren van opgebouwde ervaring en specialistische kennis dreigen verloren te gaan als ervaren therapeuten zich genoodzaakt voelen om van carrière te veranderen.

1. Belemmering van levenslang leren: De huidige situatie ontmoedigt verdere specialisatie en professionele groei, terwijl dit juist zou moeten worden aangemoedigd in een veld dat constant evolueert.

1. Financiële druk: De noodzaak tot herhaalde en kostbare opleidingen legt een zware financiële last op therapeuten, wat uiteindelijk kan leiden tot hogere kosten voor patiënten.

Een paradox in tijden van crisis

Het is paradoxaal dat in een tijd waarin de behoefte aan geestelijke gezondheidszorg groter is dan ooit, er obstakels worden opgeworpen die de toegang tot zorg juist kunnen beperken. De wachtlijsten in de sector zijn nu al ontmoedigend lang. Hoe kan het dat we, in plaats van deze situatie te verbeteren, stappen zetten die het probleem alleen maar lijken te verergeren?

Een oproep tot actie

Het is hoog tijd dat er duidelijkheid en erkenning komt voor psychotherapeuten met verworven rechten. We hebben dringend behoefte aan:

1. Een heldere definitie van onze status en bevoegdheden

1. Erkenning van onze jarenlange ervaring en eerdere opleidingen

1. Toegankelijke en relevante bijscholingsmogelijkheden die voortbouwen op onze bestaande expertise

1. Heroverweging van het geplande extra stagejaar voor ervaren therapeuten

1. Een systeem dat levenslang leren aanmoedigt zonder onnodige barrières op te werpen

1. Een geïntegreerde aanpak die de kwaliteit van zorg waarborgt zonder ervaren professionals uit te sluiten

Het is bemoedigend om te zien dat er mensen zijn die zich oprecht inzetten voor het ijveren voor de erkenning. Zo zet Sonja van Konnetit Delbecke zich actief in om de problematiek onder de aandacht te brengen van beleidsmakers en pleit ze voor een betere erkenning van psychotherapeuten met verworven rechten. Het is te hopen dat de huidige beleidsmakers deze kwestie serieus zullen aanpakken.

De waarde van ervaring en levenslang leren

Als iemand die zowel student, professional, als lector is, zie ik dagelijks het belang van het combineren van theoretische kennis met praktijkervaring. Mijn ervaringen in het bankwezen, als zelfstandig therapeut, en nu als student klinische psychologie, geven me een uniek perspectief op de waarde van diverse ervaringen en continu leren.

We moeten streven naar een systeem dat de rijkdom van deze ervaringen erkent en benut, terwijl het tegelijkertijd hoge standaarden voor zorg handhaaft. Het is mogelijk om kwaliteit te waarborgen zonder jarenlange ervaring en eerder behaalde kwalificaties te negeren.

Conclusie: Een blijvende toewijding aan zorg en groei

Mijn reis van het bankwezen naar de psychotherapie, en nu naar klinische psychologie, illustreert de complexiteit van carrièreverandering en levenslang leren in een veranderend zorglandschap. Het is een reis geweest vol uitdagingen, maar ook vol groei en inzicht.

Ondanks de obstakels blijf ik toegewijd aan mijn roeping om mensen te helpen en bij te dragen aan de geestelijke gezondheidszorg. Ik geloof dat we door dialoog, wederzijds respect, en een gedeelde toewijding aan kwaliteitszorg, een weg voorwaarts kunnen vinden die zowel de patiënt als de professional dient.

De strijd voor erkenning en het recht om onze expertise in te zetten gaat door. Maar het is een strijd die de moeite waard is, niet alleen voor onszelf als professionals, maar vooral voor de vele mensen die onze hulp en ondersteuning nodig hebben.

Wat zijn jouw ervaringen met veranderende regelgeving in jouw vakgebied? Hoe vind jij de balans tussen ervaring en bijscholing?

#PsychotherapieBelgië #LevenslangLeren #GGZBeleid #ErvaringTelt #ProfessioneleOntwikkeling