Wat zijn gedragsvoorkeuren?
Wat is voorkeurgedrag?
We worden allemaal geboren met een aantal voorkeuren. Deze voorkeuren vertalen zich in het gedrag dat we stellen. We stellen dit gedrag van nature, omdat het gedrag is dat kort aansluit bij wie we zijn. Bij het opgroeien kan het zijn dat je gaat excelleren in bepaald voorkeurgedrag, en dat je ander voorkeurgedrag gaat onderdrukken. Toch blijft er vaak nood aan bestaan of steekt het de kop op als je onder stress staat. Zo zou je kunnen stellen dat voorkeurgedrag gedrag is dat je vaak vanuit een eerste reflex stelt. Het is soms sterker dan je zelf, je hebt er nood aan om het op die manier te doen.
Omdat het gedrag is dat zo nauw bij je aanleunt geeft het gedrag je meestal ook energie en ontwikkelt het zich makkelijker. Dit laatste geldt vooral als je omgeving het gedrag ook ondersteunt en aanmoedigt. Als je omgeving je gedrag afkeurt dan zal je bij het opgroeien je voorkeurgedrag gaan onderdrukken of net gaan uitvergroten.
Kan je last hebben van je voorkeurgedrag? Uiteraard. Van elk gedrag kan je last hebben. Het zou kunnen dat je doorschiet in het gedrag, of dat je het stelt op momenten dat het niet gepast is. Bovendien werken de verschillende gedragsvoorkeuren die je vertoont op elkaar in. Sommige versterken elkaar, andere zwakken elkaar af en kunnen zelfs leiden tot innerlijke conflicten.
Wat zijn gedragsvoorkeuren?
In mijn boek Get A Grip kan je lezen dat de gedragsvoorkeuren afgeleid zijn uit gedrag dat gekoppeld is aan het Vijffactorenmodel, ook wel Big Five genoemd.
Persoonlijkheidspsychologen over de hele wereld hebben de voorbije jaren overtuigend aangetoond dat de vijf dimensies zijn waaruit dit model bestaat de onderliggende structuren van persoonlijkheidseigenschappen representeren. In mijn boek duid ik ze aan als zijnskenmerken omdat ze nauw verbonden zijn met persoonlijkheid, identiteit en ‘zijn’. Vanuit je zijnskenmerken zal je gedrag vertonen dat bij je past en dat je voorkeur wegdraagt. De vijf dimensies worden elk voorgesteld op een continuüm, een lijn met twee uiterste polen waarop je een positie inneemt. Zo heeft de dimensie extraversie een introverte pool aan het ene uiterste en een extraverte pool aan het andere uiterste. In het boek geef ik een overzicht van de verschillende dimensies, telkens vanuit de twee tegengestelde polen waarbij ik elke dimensie van het Vijffactorenmodel herbenoem als een kracht. Op die manier wil ik benadrukken dat je in ieder geval over zijnskenmerken beschikt die leiden naar gedragsvoorkeuren die je kunt inzetten en waarin je kunt excelleren. De eigenschappen die ik in het boek weergaaf bij elke dimensie zijn nog maar het topje van de ijsberg. Zo bevat het Idioticon van de persoonlijkheid, een gespecialiseerd lexicon, een beschrijving van meer dan duizend persoonlijkheidseigenschappen voor de vijf dimensies samen. Je kunt het beschouwen als een soort woordenboek dat je de taal geeft om iemands zijnskenmerken te omschrijven. De combinaties zijn in principe oneindig en iedereen is, ondanks de vijf vaste typeringen, toch uniek. Zo heeft iedereen een unieke combinatie van bepaalde zijnskenmerken die passen bij de eigen identiteit. Vanuit die kenmerken stel je gedrag dat jouw voorkeur heeft en zijn er zaken die jou goed afgaan en die jou minder goed liggen. Door voorkeurgedrag te stellen, zorg je er dus voor dat je dicht bij jezelf blijft. Dat is belangrijk als je betekenis wilt vinden in je leven en je werk. Belangrijk daarbij is om je ware identiteit te omarmen.
Je wordt dus geboren met een aantal zijnskenmerken die bij jou passen. Als kleuter en als jong kind vertoon je vooral gedrag dat sterk overeenkomt met die zijnskenmerken. In je spel ga je automatisch kiezen voor wat je interesseert en wat je plezierig vindt. Zo ontwikkel je vaardigheden op een manier die je weinig moeite kost. Deci en Ryan noemen dat leren door intrinsieke motivatie. Dat wil zeggen dat je spontaan handelt omdat iets van nature bij je past. Je vindt het leuk en boeiend. Je hebt er zin in en je doet het omdat jij het wilt, zonder dat het aanvoelt als een verplichting. Gedrag dat weinig moeite kost en dat je energie en plezier geeft, kun je beter en sneller ontwikkelen dan gedrag dat helemaal niet bij je past. In jouw voorkeurgedrag zit dus ook jouw potentieel.
Je voorkeurgedrag in kaart brengen, helpt je om realistische doelstellingen voor jezelf te stellen. Er wordt vaak gezegd dat je alles kunt bereiken, als je het maar hard genoeg wilt. Ik ben het daar niet mee eens. Meer zelfs, ik vind het een gevaarlijke stelling die tot heel wat onnodige frustraties en schuldgevoelens kan leiden. Natuurlijk moet je je dromen najagen, graag zelfs. Maar laat het wel dromen zijn die passen bij jouw zijnskenmerken, jouw potentieel en jouw voorkeurgedrag. Want anders is je kans op slagen heel wat kleiner.
Manueel aan de slag met de kaartjes 'Gedragsvoorkeuren'
Leg de kaartjes met de gedragsvoorkeuren in de matrixvorm zoals hier weergegeven.
De plaats waar jij jouw kaartjes legt is uniek. Het is een combinatie van jouw aanleg, jouw specifieke voorkeuren, jouw identiteit. Sommige gedragsomschrijvingen geven je veel energie of zijn gewoon sterker dan jezelf. Dat komt omdat er gedrag onder zit waar jij de voorkeur aan geeft. Anderen kosten je energie, of je hebt er geen behoefte aan, of je vindt ze niet belangrijk, het zijn voor jou geen voorkeurgedragingen.
In de praktijk blijkt dat niet iedereen het even gemakkelijk vindt om zijn gedragsvoorkeuren voor zichzelf in te schatten. In een periode dat je zoekend bent, kan het best zijn dat je de connectie met je vroegere ik een beetje kwijt bent. Je bent als het ware wat vervreemd van jezelf. Ook in stressvolle periodes is het moeilijker om jezelf goed in te schatten, omdat je op dat moment vaak een tunnelvisie hebt. Bovendien hebben we allemaal blinde vlekken als het over onze gedragingen gaat. Ga daarom eens in gesprek met anderen mensen uit je nabije omgeving over jouw verdeling van de kaartjes. Kies verschillende mensen die je bezig zien in telkens een andere omgeving: vb thuisomgeving, werk, hobbies, … Op deze manier reflecteer je erover en dat maakt het net interessant. Hoeveel meer situaties je kan benoemen bij elke gedragsvoorkeur, hoe beter je jezelf leert kennen.
Je kan bij elke gedragsvoorkeur een situatie bedenken waarin je dit gedrag gesteld hebt:
- Beschrijf de situatie.
- Wat was jouw taak, rol of verantwoordelijkheid?
- Welke randvoorwaarden waren er in orde, of net niet? Kan je deze koppelen aan een andere gedragsvoorkeur?
- Welke acties ondernam je precies?
- Was je alleen of met anderen? Wie was trekker en wie was volger?
- Hoe fijn vind je het om te doen?
Als je vindt dat je kaartjes helemaal juist liggen, dan kan je de invullijst afdrukken en het overzicht invullen.
Zo heb je steeds een overzicht van jouw gedragsvoorkeuren bij de hand. je gedragsvoorkeuren zijn als een richtingwijzer voor live- en jobfulfilment te bereiken.
Hoe meer je je gedragsvoorkeuren die in de bovenste rij staan kan uitoefenen, hoe makkelijker je batterij kan opladen. Hoe minder je de gedragsvoorkeuren in de onderste rij moet inzetten, hoe minder energie je zal verliezen.
Graag toegang tot het online platform als coach?
Met de gedragsvoorkeuren kan je manueel aan de slag, of je kan kiezen voor het gebruik van ons online platform waar alles automatisch verloopt en je ook een verslag kan maken voor je cliënt.
Als je graag wil werken met het online platform dan volg je eerst de opleiding tot Expert Gedragsvoorkeuren.
In deze opleiding leer je de gedragsvoorkeuren kennen op een verdiepende manier. Het zijn namelijk de combinaties en de onderlinge interacties van de gedragsvoorkeuren die het inzicht verrijken. De 40 gedragsvoorkeuren, werken in op elkaar. Zo is elk individu uniek . In de opleiding leer je meer over de combinaties, de valkuilen, de context, de innerlijke conflicten. Je leert welke voorkeuren versterkend inwerken op elkaar en welke eerder een verzwakkend effect hebben. Je leert hoe je in dialoog met je coachee tot een uniek beeld komt.
Het elektronisch dashboard geeft toegang tot de online vragenlijsten waar de gedragsvoorkeuren mee bevraagd worden. Ook de bevraagde peers kunnen de lijsten online invullen en de resultaten vind je meteen in een overzicht van de cliënt.
In het systeem heb je ook toegang tot het verslag dat je nog kan bewerken zodat het helemaal op maat is voor je coachee.
Als je graag wil werken met het online platform dan voorzien we na de opleiding drie maanden gratis gebruik zodat je het systeem goed onder de knie krijgt en voldoende oefenmomenten hebt. Daarna hangt de gebruikersprijs af van in welke hoedanigheid je er gebruik van maakt:
- Als loopbaancoach aangesloten bij FulFil krijg je gratis toegang voor elke coachee waarvoor een loopbaancheque geregistreerd wordt. Gebruik je het systeem ook voor cliënten zonder loopbaancheque dan betaal je 15 euro per cliënt (incl het verslag)
- Als loopbaancoach, niet aangesloten bij FulFil, betaal je 15 euro per cliënt (incl het verslag)
- Als coach betaal je 15 euro per cliënt (incl het verslag)
- Bedrijven betalen 20 euro per medewerker (incl. het verslag)
Aan de slag met de kaartjes 'Gedragsvoorkeuren' in een team
Ook in een team kan je met de gedragsvoorkeuren aan de slag. Elk teamlid maakt deze oefening en kiest twee tot drie collega’s om te reflecteren over hoe de kaartjes gelegd worden.
Daarna vult iedereen de te downloaden in. Achteraan deze invuloefening vind je drie tabellen waar je in een oogopslag de sterke gedragsvoorkeuren ziet, de neutrale en de kleine.
Ga na welke sterke gedragsvoorkeuren jullie in het team hebben. Laat dan iedereen nagaan of de huidige taken overeenstemmen met deze sterke gedragsvoorkeuren. Zijn de taken verdeeld naargelang ieders voorkeuren of zijn er verschuivingen nodig? Je kan ook kijken of er mensen zijn in het team die taken moeten uitvoeren die in hun kleine voorkeurgedragingen zitten. Daar is zeker extra aandacht nodig. We streven naar een 80/20 verdeling. 80 % van je taken liggen best in je sterke voorkeurgedragingen en max 20 % in je kleine.
Hulp nodig bij deze oefening? Wij begeleiden teams in organisaties: stel je vraag via welkom@fulfil.be